ظالمانه مىدانستند و مردم طبرستان ، خواستار استقلال و رهايى از ستم كارگزاران عباسى بودند و همين عامل ، زمينه‌ساز برپايى دولت علويان گرديد . مردم اين ناحيه ، كه از ظلم و تعدّى عاملان حكومتى به تنگ آمده بودند ، به رهبرى حسن بن زيد ، از نوادگان امام حسن عليه السّلام در سال 251 ق ، كارگزاران طاهريان را از طبرستان بيرون رانده و ادارهء منطقه را به دست گرفته و اساس حكومتى مستقل را پايه گذاردند . حسن بن زيد ( م 270 ق ) معروف به داعى كبير ، « 1 » با اميران محلى ايرانىنژاد ، در طبرستان و دولت‌هاى همجوار ، طاهريان و صفاريان ، درگيرىهاى بسيارى داشت و قلمرو امارتش را گسترش داد . « 2 » جانشينان او با قدرت فزايندهء سامانيان در خراسان روبرو شدند و جنگ‌هاى مكرر با صفاريان و سامانيان ، نيروهاى آنان را فرسوده كرد و همين امر در اواخر قرن سوم ، به استيلا سامانيان بر بخش عمدهء قلمرو آنان انجاميد ؛ ولى در سال 301 ق حسن بن على ملقب به اطروش و الناصر ( م 304 ق ) قدرت علويان را تجديد كرد و با عقب راندن عاملان سامانيان ، بار ديگر قدرت را در منطقه به دست گرفت . « 3 » جانشينان حسن الاطروش ، تا دهه‌هاى نخست قرن چهارم ، در طبرستان قدرت داشتند و پيوسته با دولت‌هاى همجوار خود ، زياريان و پس از آن آل بويه ، درگير بودند و آخرين اميران علوى طبرستان ، كه نام و مدت حكومتشان به درستى دانسته نيست ، گاه دست‌نشاندهء همين دولت‌هاى مقتدر بودند . آخرين امير علوى مستقل طبرستان ، ابو القاسم زيد بن حسن بود كه چهاردهمين حاكم علوى اين خطّه به‌شمار مىرود . « 4 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 203 ، 248 و 268 و . . . . ( 2 ) . همان ، ص 61 . ( 3 ) . همان ، ص 81 . ( 4 ) . ر . ك : حكيميان ، علويان طبرستان ، ص 115 .